Preposition म्हणजे काय?
Preposition हा इंग्रजी व्याकरणातील अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. Preposition एखाद्या Noun (नाम) किंवा Pronoun (सर्वनाम) चा वाक्यातील इतर शब्दांशी असलेला संबंध (Relationship) दाखवतो.
हा संबंध ठिकाण (Place), वेळ (Time), दिशा (Direction), कारण (Cause), साधन (Means) किंवा हालचाल (Movement) यांच्याशी संबंधित असू शकतो.
सोपी व्याख्या
A Preposition is a word that shows the relationship between a noun (or pronoun) and another word in a sentence.
मराठीत: नाम किंवा सर्वनामाचा वाक्यातील इतर शब्दांशी संबंध दर्शवणाऱ्या शब्दाला Preposition म्हणतात.
Preposition का शिकावे?
इंग्रजीतील अनेक चुका चुकीच्या Preposition मुळे होतात.
उदाहरण:
❌ I am waiting since two hours.
✅ I am waiting for two hours.
Preposition कसे ओळखायचे?
जर एखादा शब्द खालील प्रश्नांची उत्तरे देत असेल, तर तो Preposition असू शकतो.
- कुठे? (Where?)
- कधी? (When?)
- कोणत्या दिशेने? (Which direction?)
- कशाच्या वर/खाली/आत/बाहेर? (Position)
- कोणासोबत? (With whom?)
Preposition चे मुख्य प्रकार
1. Preposition of Place (ठिकाण दर्शवणारे)
सामान्य शब्द
- In
- On
- At
- Under
- Above
- Below
- Behind
- In front of
- Between
- Among
- Near
उदाहरणे
- The book is on the table. पुस्तक टेबलवर आहे.
- The cat is under the chair. मांजर खुर्चीखाली आहे.
- She is in the kitchen. ती स्वयंपाकघरात आहे.
2. Preposition of Time (वेळ दर्शवणारे)
In
महिने, वर्षे, ऋतू
- In January
- In 2026
- In summer
On
विशिष्ट दिवस
- On Monday
- On Sunday
- On my birthday
At
विशिष्ट वेळ
- At 8 a.m.
- At night
- At noon
उदाहरणे
- I was born in 2000.
- The meeting is on Monday.
- We will meet at 6 p.m.
3. Preposition of Direction (दिशा दर्शवणारे)
उदाहरणे
- To
- Into
- Towards
- Across
- Along
- Through
- Up
- Down
Sentences
- She is going to school.
- The dog ran into the room.
- We walked through the park.
4. Preposition of Movement
- Across
- Along
- Over
- Into
- Out of
- Through
उदाहरणे
- He jumped over the wall.
- She came out of the house.
- They walked across the road.
5. Preposition of Agent / Instrument
- By
- With
उदाहरणे
- The letter was written by Rahul.
- Cut the paper with a knife.
सर्वाधिक वापरले जाणारे Prepositions
| Preposition | मराठी अर्थ |
|---|---|
| In | मध्ये |
| On | वर |
| At | येथे / वाजता |
| By | जवळ / द्वारा |
| With | सोबत |
| For | साठी |
| From | पासून |
| To | कडे |
| Of | चा / ची / चे |
| About | बद्दल |
| Between | दोनच्या मध्ये |
| Among | अनेकांच्या मध्ये |
| Under | खाली |
| Above | वर |
| Behind | मागे |
| Near | जवळ |
Daily Use Sentences
घरात
- The keys are on the table.
- Mom is in the kitchen.
- The shoes are under the bed.
- The clock is on the wall.
- My bag is near the door.
शाळेत
- The students are in the classroom.
- The teacher is standing near the board.
- Keep your notebook on the desk.
- The library is behind the school.
- We will meet at 10 a.m.
ऑफिसमध्ये
- The manager is in the meeting room.
- Send the report to me.
- The file is on your desk.
- I am working with my team.
- The office opens at 9 a.m.
प्रवासात
- We are travelling by bus.
- She walked across the bridge.
- The train came from Mumbai.
- Go through this tunnel.
- They reached the station on time.
In, On आणि At मधील फरक
| Preposition | वापर |
|---|---|
| In | महिने, वर्षे, मोठी ठिकाणे |
| On | दिवस, तारखा, पृष्ठभाग |
| At | विशिष्ट वेळ, छोटे ठिकाण |
उदाहरणे
- In India
- In July
- On Monday
- On the table
- At 7 p.m.
- At the bus stop
Between आणि Among मधील फरक
Between
दोन व्यक्ती किंवा वस्तूंमध्ये
- The ball is between the two chairs.
Among
दोनपेक्षा जास्त व्यक्ती किंवा वस्तूंमध्ये
- She is sitting among her friends.
विद्यार्थ्यांकडून होणाऱ्या सामान्य चुका
❌ Discuss about the topic.
✅ Discuss the topic.
❌ Married with her.
✅ Married to her.
❌ Different than me. (ब्रिटिश इंग्रजीत)
✅ Different from me.
❌ Arrived to Pune.
✅ Arrived in Pune.
❌ Good in English.
✅ Good at English.
Speaking Practice
खालील वाक्यांचे इंग्रजीत भाषांतर करा.
- पुस्तक टेबलवर आहे.
- मी सकाळी ८ वाजता उठतो.
- ती शाळेत गेली.
- आम्ही बसने प्रवास केला.
- मांजर खुर्चीखाली आहे.
- तो माझ्या शेजारी बसला.
- ती तिच्या मैत्रिणींमध्ये बसली आहे.
- कृपया खोलीत या.
- मी सोमवारला भेटेन.
- तो चाकूने फळ कापतो.
Mini Quiz
1. “The cat is ___ the table.”
A) On
B) Under
C) At
उत्तर: B
2. “We will meet ___ Sunday.”
A) In
B) On
C) At
उत्तर: B
3. “She came ___ the room.”
A) Into
B) On
C) By
उत्तर: A
Frequently Asked Questions (FAQs)
1. Preposition म्हणजे काय?
Noun किंवा Pronoun चा इतर शब्दांशी असलेला संबंध दर्शवणारा शब्द म्हणजे Preposition.
2. सर्वात जास्त वापरले जाणारे Prepositions कोणते?
In, On, At, By, With, For, From, To, Of, About.
3. In, On आणि At कधी वापरतात?
- In – महिने, वर्षे, देश, शहर
- On – दिवस, तारखा, पृष्ठभाग
- At – वेळ, विशिष्ट ठिकाण
4. Between आणि Among मध्ये काय फरक आहे?
- Between – दोन व्यक्ती/वस्तूंमध्ये
- Among – दोनपेक्षा जास्त व्यक्ती/वस्तूंमध्ये
विद्यार्थ्यांसाठी सराव
तुमच्या घरातील 10 वस्तू निवडा आणि त्यांच्या स्थानाबद्दल Prepositions वापरून वाक्ये तयार करा.
उदा.
- The TV is on the wall.
- The chair is near the table.
- The shoes are under the bed.
त्यानंतर तुमच्या दैनंदिन दिनक्रमाबद्दल 10 वाक्ये लिहा आणि त्यामध्ये in, on, at, to, from, with यांचा योग्य वापर करा.
निष्कर्ष
Preposition हा इंग्रजी व्याकरणातील अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. योग्य Preposition वापरल्याने वाक्यांचा अर्थ अचूक आणि नैसर्गिक होतो. Spoken English, Writing, शालेय अभ्यास आणि स्पर्धा परीक्षांमध्ये Preposition चे ज्ञान आवश्यक आहे. नियम समजून घेण्याबरोबरच दररोज उदाहरणांचा सराव केल्यास चुका कमी होतात आणि इंग्रजी अधिक आत्मविश्वासाने बोलता येते.
पुढे काय शिका?
Preposition नंतर खालील विषयांचा अभ्यास करा:
- Conjunction (उभयान्वयी अव्यय)
- Interjection (केवलप्रयोगी अव्यय)
- Determiners
- Articles (A, An, The)
- Active & Passive Voice
- Parts of Speech – Complete Guide